Hamon, Zuivere Intentie en de Illusie van het Ego

In de traditionele Japanse krijgskunsten bestaat er een begrip dat heel zwaar valt in de budo wereld: hamon. Letterlijk vertaald betekent het “het verbreken of inslaan van de poort”, niet zoals ze dat bij New Kids Turbo doen. Maar waarbij de poort symbool staat voor de dojo, de leraar en de overdracht van kennis. Het is de ultieme uitsluiting, een verbanning van de mat. Waar vechtsport vandaag de dag regelmatig verandert tot een snelle commerciële transactie, keken oude meesters altijd eerst naar iets fundamentelers: de intentie waarmee iemand de tatami betreedt.

Een Japanse oud meester verwoordde dat ooit scherp: wat je ook doet in het leven, als de geest niet zenryo is (oprecht goed, welwillend en volkomen vrij van kwade bijbedoelingen) kan het resultaat nooit goed zijn. Voor een leraar ligt daarin de zwaarste taak: niet slechts kijken naar hoe soepel iemand beweegt, maar door de buitenkant heen prikken om de werkelijke intentie van de student te peilen. In het verleden gold een belangrijke regel: wie trainde met de verkeerde mentaliteit, werd zonder pardon de deur gewezen.

De blinde vlek van het ego

In de Japanse verteltraditie van rakugo zit een treffend verhaal dat precies raakt waar het op de mat vaak misgaat. Een uitzonderlijk getalenteerde leerling keert na jaren van intensieve training terug naar zijn meester. De dojo hoofdleraar gunt hem de ruimte om mee te draaien, maar de houding van de leerling is arrogant en respectloos naar zijn omgeving. Tijdens een sessie wil hij per se demonstreren hoe effectief hij is; hij forceert een techniek die hij nooit echt beheerst heeft en zijn trainingspartner overleeft het niet.

De sensei aarzelt geen seconde en spreekt het vonnis uit: hamon!.

De leerling reageert stomverbaasd: “Ik begrijp het niet. Waarom word ik weggestuurd?” Het antwoord van de meester sneed dieper dan elk wapen: “Juist omdat je het niet begrijpt, ben je verbannen”.

Dit is de grootste valkuil van het ego op de mat. Het gevaar zit niet in het maken van een technische fout; het gevaar zit in de blinde overtuiging dat wat je doet juist is. Wie heilig gelooft dat hij het al snapt, sluit zijn zintuigen voor correctie. Er is geen ruimte voor groei wanneer iemand feedback alleen maar zoekt om aan de buitenwereld te tonen hoe goed hij wel niet is.

Dient de techniek het ego of het ego de techniek?

Kijk om je heen in de vechtsportwereld en je ziet grofweg twee typen verkeerde intentie:

  • De bewijsdrang: Mensen die koste wat het kost willen laten zien hoe hard en effectief ze zijn. Ze forceren klemmen en posities tegen onnodige weerstand in, blesseren hun partners en slopen het enthousiasme en het vertrouwen van nieuwkomers.
  • De vleier: Mensen die naar de leraar toe de ideale, nederige volgeling veinzen, maar de kunst slechts absorberen om er later buiten het zicht van de meester hun eigen ego mee op te poetsen ten koste van anderen.

Beide paden missen de essentie. De vraag die elke man zich regelmatig moet stellen tijdens het rollen is confronterend: dient de techniek jouw ego of parkeer jij jouw ego ten dienste van de techniek en je trainingspartner?

Echte vaardigheid bezit een merkwaardige eigenschap: het hecht zich niet aan mensen met een vals hart. Je kunt bewegingen kopiëren en trucjes nadoen, maar de ware essentie van de techniek blijft buiten bereik zolang je traint om te heersen in plaats van te leren.

De mat als spiegel

Gecorrigeerd worden kost tijd en vraagt om geduld. Zelfs grootmeesters kregen na tientallen jaren en het behalen van de hoogste graden nog te horen dat ze pas net aan de oppervlakte krasten. Niemand beheerst de kunst direct.

Fouten maken mag. Sterker nog, vallen en falen is de enige manier waarop je karakter bouwt. Maar je intentie naar degene die tegenover je staat is heilig. Je partner vertrouwt jou zijn lichaam toe. Als we de dojo binnenstappen, laten we de behoefte om ons te bewijzen bij de deur achter. We zijn hier om elkaar scherper, gemotiveerder en eerlijker te maken. Met een zuivere geest, juiste intenties, ronde na ronde.


Wil jij ook leren om jezelf te verdedigen op de grond? Kom dan langs voor een gratis proefles! Tijdens deze les maak je kennis met de basistechnieken en ervaar je zelf hoe het is om te trainen in een veilige, motiverende omgeving.